Site Rengi

DOLAR
EURO
ALTIN
BIST
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 9°C
Yağışlı

Joe Biden döneminde Türkiye-ABD ilişkilerindeki zorlu konular neler olacak?

ABD Lideri Joe Biden’ın resmen vazifeye başlamasıyla Türkiye-ABD bağlantıları de yeni bir periyoda girdi. Eski Lider Donald Trump devrinde …

ABD Lideri Joe Biden‘ın resmen vazifeye başlamasıyla Türkiye-ABD bağlantıları de yeni bir periyoda girdi. Eski Lider Donald Trump devrinde Pastör Brunson olayı ve S-400 alımı nedeniyle yaptırıma maruz kalan Türkiye, Biden idaresiyle daha kurumsal ve öngörülebilir bir bağ kurmak istiyor.

Münasebetlerin tarafını ve geleceğini, tarafların YPG ve S-400 sıkıntılarının da yer aldığı beş başlıkta izleyecekleri siyasetler ve anlayışlar belirleyecek.

Taraflardan yapılan açıklamalar, ABD açısından S-400 konusunun, Türkiye açısından ise ABD’nin Suriye’de YPG’yi desteklemesinin öncelikli sorun olarak görüldüğünü ortaya koyuyor.

Biden yönetiminder ABD-türkiye ortasındaki bağlarında beş değerli başlık öne çıkıyor:

1. Demokrasi sorunu ve Biden’ın Erdoğan’ı ‘otokratik olarak tanımlaması

Eski Lider Barack Obama idaresinde sekiz yıl boyunca ABD Lider Yardımcısı olarak vazife yapan Biden, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Obama ortasındaki diyalogun 2013’ten itibaren seyrelmesinin akabinde Türkiye ile ilgili evraklarla direkt muhatap olmuştu.

Ocak 2016’da Türkiye’ye yaptığı resmi ziyaret sırasında muhalif gazeteci, akademisyen ve sivil toplum aktivistleri ile görüşerek Ankara’nın reaksiyonunu çeken Biden, söz özgürlüğü başta olmak insan hakları ve demokrasi konusunda net bildiriler vermişti.

Biden, Ocak 2020’de New York Times editörleri ile yaptığı bir görüşme sırasında Erdoğan’ı “otokratik” bir önder olarak suçlayarak, demokratik yollarla vazifeden uzaklaşması için Türk muhalefetini destekleyebileceklerini söz etmişti. Erdoğan ve öbür yetkililer, Biden’ı Türkiye’nin iç işlerine müdahale etmekle suçlayıp sert bir lisanla eleştirmişlerdi.

ABD’nin yeni idaresinin Trump’tan farklı olarak demokrasi konusunu global bir sorun olarak görüp, dış siyasetin değerli bir modülü haline getirmeyi planladığı biliniyor. Biden’ın ileriki devirlerde global çapta bir “Demokrasi Zirvesi” gerçekleştirmek istediği, böylelikle popülist önderlerin dünyada giderek artan formda demokrasiyi zayıflatma teşebbüslerine set çekmeyi amaçladığı kaydediliyor.

Bu kapsamda, demokrasi konusunun bilhassa gerileyen söz ve basın özgürlüğü, muhalif gazeteci ve siyasetçilerin tutuklanması üzere uygulamalar üzerinden Ankara-Washington diyaloğunun kıymetli bir ögesi olacağı öngörülüyor.

Ankara, Biden’ın Erdoğan ile ilgili tabirlerini seçim kampanyası sırasında yapılmış bir siyasi kıymetlendirme olarak görüyor ve ön plana çıkartmamaya çalışıyor. Lakin Washington’un Türkiye’de yaşanacak mümkün insan hakları ihlallerine reaksiyon vermeye devam edeceği, bunun da taraflar ortasında değerli problemler yaratabileceği öngörülüyor.

2. ABD için en kıymetli sorun S-400’ler

Trump idaresinde olduğu üzere Joe Biden ve takımı de Türkiye ilgilerde en değerli sorun olarak Rusya Federasyonu’ndan alınan S-400 hava savunma sistemlerini görüyor.

Biden’ın Dışişleri Bakanlığına aday gösterdiği Anthony Blinken’ın Kongre’de Türkiye ile münasebetler hakkında yaptığı değerlendirmeler bunu somut bir formda ortaya koydu.

Blinken’ın Türkiye’den “sözde stratejik ortak” olarak bahsetmesi, bir müttefik üzere davranmamakla ve hatta Rusya ile birebir çizgide olmakla suçlaması, Ankara’ya dönük olumsuz bakış açısının S-400’leri topraklarında konuşlandırmasının da ötesinde bir çerçeveye dayandığını gösterdi.

Blinken, Trump idaresinin Aralık ayında açıkladığı S-400 yaptırımlarının yaratacağı tesire nazaran daha fazlasına gerek olup olmadığına karar vereceklerini belirterek, yaptırım kartının Biden idaresinin de masasında kalmaya devam edeceğini ortaya koymuş oldu.

Erdoğan’ın geçen hafta S-400 konusunda ikinci batarya için Rusya ile görüşmelerin devam edeceğini açıklaması ise Ankara’nın Washington’un bu mevzudaki yaklaşımını çok önemsemediği ve geri adım atmayacağı değerlendirmelerine yol açtı. Taraflardan yapılan açıklamalar, S-400 konusunun Biden idaresi sırasında da Türkiye-ABD bağlarının en kuvvetli başlıklarından biri olacağını gösteriyor.

3. Ankara, ABD’nin YPG ile iştirakine dikkat çekiyor

Türkiye açısından ABD ile bağlantılardaki en temel sorun, Washington’un IŞİD ile uğraşta YPG’yi alandaki silahlı ortağı olarak kullanmaya devam etmesi ve askeri-siyasi takviyesini sürdürmesi.

Ulusal Savunma Bakanı Hulusi Akar, bir demecinde, taraflar ortasındaki en değerli sorunun YPG olduğunu kaydetmiş ve sorunun çözülmemesi durumunda münasebetlerdeki inanç buhranının devam edeceği bildirisini vermişti.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu da IŞİD’e karşı YPG’nin desteklenmesi siyasetinin Biden’ın da içinde yer aldığı Obama periyodunda oluşturulduğunu anımsatıp, Ankara’nın beklentisinin “Biden idaresinin bu kusurdan dönmesi” olduğunu kayda geçirmişti.

Lakin ABD idaresinin mevcut politikayı değiştirmesi beklenmiyor. IŞİD’in hala bir terör ağına sahip olduğunu, atak yeteneğinin büsbütün yok edilmediğini kaydeden ABD’ye nazaran, bilhassa doğu Suriye’de lokal Kürt idarelerini desteklenmesi IŞİD ve gibisi radikal örgütlerinin yine güç toplamasını engellemek için büyük ehemmiyet taşıyor.

ABD Savunma Bakanı olarak atanması beklenen Lloyd Austin’in de ABD Merkez Kuvvetler Kumandanı (CENTCOM) olduğu müddette YPG’nin lokal ortak olarak desteklenmesi siyasetinin mimarlarından olması dikkat çekiyor. Tıpkı formda IŞİD ile gayretten sorumlu temsilci olarak misyon yaptığı sırada Ankara’nın reaksiyonuna neden Brett McGurk’ün de yeni idarede misyon yapacak olması Washington’un siyasetinde büyük değişiklik olmayacağı olarak bedellendiriliyor.

4. Libya, Doğu Akdeniz, Dağlık-Karabağ üzere bölgesel problemler öne çıkacak

Yeni periyotta Türk ve ABD diplomasilerini meşgul edecek kıymetli bahislerin başında bölgesel sıkıntılar geliyor. Trump idaresinin bilakis Biden grubunun, başta NATO müttefikleri olmak üzere, bu problemleri çok taraflı ortamlarda ele alması öngörülüyor.

Bakan Çavuşoğlu, yeni ABD idaresinden Türkiye giderek artan jeopolitik ehemmiyet ve rolünü görmesini beklediklerini, bu kapsamda bölgesel sıkıntıları konusunda işbirliği yapmaya hazır olduklarını kaydetmişti.

Suriye’de YPG konusu dışında benzeri siyasetlere sahip olan Türkiye ve ABD, Libya buhranından da değerli ölçüde örtüşüyorlar. Son devirde tansiyon azalsa da ABD’nin Doğu Akdeniz buhranında Türkiye’yi daha fazla sorumlu tutuyor olması ileriki süreçte Türk-Yunan yumuşamasının bozulması durumunda Washington’u daha net konum almaya itebilir değerlendirmeleri yapılıyor.

Washington açısından bir öteki değerli süreç ise Kıbrıs sorunu. Türkiye ve Kuzey Kıbrıs’ın iki devletli bir tahlile yönelmesi ve kapalı Maraş’ın statüsünün değiştirilmesi üzere adımların ABD’de rahatsızlık yaratacağı bedellendiriliyor. Türkiye’nin Azerbaycan-Ermenistan çatışması sırasında Bakü idaresinin yanından yer alması, askeri ve siyasi dayanak vermesi de Washington tarafından olumsuz bir adım olarak not edildi.

Lakin bu meselelerin da ötesinde Türkiye’nin tüm bölgesel meselelerde süreçleri Rusya ile kurduğu işbirliği çerçevesinde yürütüyor olması, Ankara-Moskova ortasında savunma endüstrini de kapsayacak formda bağların güçlenmesi ABD’nin reaksiyonunu çekecek bir olgu olarak öne çıkıyor.

Blinken’ın Kongre onayı sürecinde Türkiye’nin Rusya çizgisinde olduğunu, bir müttefik üzere davranmadığını kayda geçirmesi bu noktada verilmiş kıymetli bir ileti olarak okunuyor.

5. Halkbank Davası ve Gülen’in durumu

Trump idaresinin vazifeden ayrılmasının ikili bağlantılardaki en somut yansıması Halkbank davası kapsamında olabilir. Trump, Erdoğan’ın talebi üzerinde İran yaptırımlarını delmekle suçlanan Halkbank’a karşı izlenen idari ve isimli süreçleri yavaşlatmaya çalışmakla suçlanmıştı.

Yeni idarenin ise bu süreçte siyasi tesirini kullanmayacağı ve karar alıcıların daha rahat süreci sonlandıracağı yapılan değerlendirmeler ortasında. 2021 bahar aylarında sonlanması beklenen mahkeme sürecinde Halkbank’ın hatalı bulunması ve buna bağlı olarak değerli bir para cezasına çarptırılması Ankara-Washington diyalogunu olumsuz etkileyebilecek bir gelişme olarak görülüyor.

Yeni devirde değerli bir ilerleme beklenmeyen mevzuların başında Fethullah Gülen’in iadesi geliyor. Türkiye, Gülen’in iadesiyle ilgili teşebbüslerini 15 Temmuz darbe teşebbüsünden sonra Biden’ın da içinde olduğu Obama idaresine yapmış ancak cevap alamamıştı. Joe Biden idaresinin Gülen konusunda konum değiştireceği öngörülmüyor.

 

ABD Lideri Joe Biden’ın resmen misyona başlamasıyla Türkiye-ABD bağları de yeni bir periyoda girdi. Eski Lider Donald Trump devrinde Pastör Brunson olayı ve S-400 alımı nedeniyle yaptırıma maruz kalan Türkiye, Biden idaresiyle daha kurumsal ve öngörül…

ABD Lideri Joe Biden‘ın resmen misyona başlamasıyla Türkiye-ABD bağlantıları de yeni bir periyoda girdi. Eski Lider Donald Trump devrinde Pastör Brunson olayı ve S-400 alımı nedeniyle yaptırıma maruz kalan Türkiye, Biden idaresiyle daha kurumsal ve öngörülebilir bir ilgi kurmak istiyor.

Bağlantıların istikametini ve geleceğini, tarafların YPG ve S-400 sıkıntılarının da yer aldığı beş başlıkta izleyecekleri siyasetler ve anlayışlar belirleyecek.

Taraflardan yapılan açıklamalar, ABD açısından S-400 konusunun, Türkiye açısından ise ABD’nin Suriye’de YPG’yi desteklemesinin öncelikli sorun olarak görüldüğünü ortaya koyuyor.

Biden yönetiminder ABD-türkiye ortasındaki bağlantılarında beş kıymetli başlık öne çıkıyor:

1. Demokrasi sorunu ve Biden’ın Erdoğan’ı ‘otokratik olarak tanımlaması

Eski Lider Barack Obama idaresinde sekiz yıl boyunca ABD Lider Yardımcısı olarak misyon yapan Biden, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Obama ortasındaki diyalogun 2013’ten itibaren seyrelmesinin akabinde Türkiye ile ilgili evraklarla direkt muhatap olmuştu.

Ocak 2016’da Türkiye’ye yaptığı resmi ziyaret sırasında muhalif gazeteci, akademisyen ve sivil toplum aktivistleri ile görüşerek Ankara’nın reaksiyonunu çeken Biden, söz özgürlüğü başta olmak insan hakları ve demokrasi konusunda net iletiler vermişti.

Biden, Ocak 2020’de New York Times editörleri ile yaptığı bir görüşme sırasında Erdoğan’ı “otokratik” bir başkan olarak suçlayarak, demokratik yollarla vazifeden uzaklaşması için Türk muhalefetini destekleyebileceklerini tabir etmişti. Erdoğan ve öbür yetkililer, Biden’ı Türkiye’nin iç işlerine müdahale etmekle suçlayıp sert bir lisanla eleştirmişlerdi.

ABD’nin yeni idaresinin Trump’tan farklı olarak demokrasi konusunu global bir sorun olarak görüp, dış siyasetin kıymetli bir modülü haline getirmeyi planladığı biliniyor. Biden’ın ileriki devirlerde global çapta bir “Demokrasi Zirvesi” gerçekleştirmek istediği, böylelikle popülist başkanların dünyada giderek artan formda demokrasiyi zayıflatma teşebbüslerine set çekmeyi amaçladığı kaydediliyor.

Bu kapsamda, demokrasi konusunun bilhassa gerileyen tabir ve basın özgürlüğü, muhalif gazeteci ve siyasetçilerin tutuklanması üzere uygulamalar üzerinden Ankara-Washington diyaloğunun kıymetli bir ögesi olacağı öngörülüyor.

Ankara, Biden’ın Erdoğan ile ilgili tabirlerini seçim kampanyası sırasında yapılmış bir siyasi kıymetlendirme olarak görüyor ve ön plana çıkartmamaya çalışıyor. Lakin Washington’un Türkiye’de yaşanacak mümkün insan hakları ihlallerine reaksiyon vermeye devam edeceği, bunun da taraflar ortasında değerli problemler yaratabileceği öngörülüyor.

2. ABD için en değerli sorun S-400’ler

Trump idaresinde olduğu üzere Joe Biden ve takımı de Türkiye münasebetlerde en değerli sorun olarak Rusya Federasyonu’ndan alınan S-400 hava savunma sistemlerini görüyor.

Biden’ın Dışişleri Bakanlığına aday gösterdiği Anthony Blinken’ın Kongre’de Türkiye ile alakalar hakkında yaptığı değerlendirmeler bunu somut bir formda ortaya koydu.

Blinken’ın Türkiye’den “sözde stratejik ortak” olarak bahsetmesi, bir müttefik üzere davranmamakla ve hatta Rusya ile tıpkı çizgide olmakla suçlaması, Ankara’ya dönük olumsuz bakış açısının S-400’leri topraklarında konuşlandırmasının da ötesinde bir çerçeveye dayandığını gösterdi.

Blinken, Trump idaresinin Aralık ayında açıkladığı S-400 yaptırımlarının yaratacağı tesire nazaran daha fazlasına gerek olup olmadığına karar vereceklerini belirterek, yaptırım kartının Biden idaresinin de masasında kalmaya devam edeceğini ortaya koymuş oldu.

Erdoğan’ın geçen hafta S-400 konusunda ikinci batarya için Rusya ile görüşmelerin devam edeceğini açıklaması ise Ankara’nın Washington’un bu bahisteki yaklaşımını çok önemsemediği ve geri adım atmayacağı değerlendirmelerine yol açtı. Taraflardan yapılan açıklamalar, S-400 konusunun Biden idaresi sırasında da Türkiye-ABD bağlarının en güçlü başlıklarından biri olacağını gösteriyor.

3. Ankara, ABD’nin YPG ile iştirakine dikkat çekiyor

Türkiye açısından ABD ile münasebetlerdeki en temel sorun, Washington’un IŞİD ile gayrette YPG’yi alandaki silahlı ortağı olarak kullanmaya devam etmesi ve askeri-siyasi takviyesini sürdürmesi.

Ulusal Savunma Bakanı Hulusi Akar, bir demecinde, taraflar ortasındaki en kıymetli sorunun YPG olduğunu kaydetmiş ve sorunun çözülmemesi durumunda münasebetlerdeki inanç buhranının devam edeceği bildirisini vermişti.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu da IŞİD’e karşı YPG’nin desteklenmesi siyasetinin Biden’ın da içinde yer aldığı Obama devrinde oluşturulduğunu anımsatıp, Ankara’nın beklentisinin “Biden idaresinin bu kusurdan dönmesi” olduğunu kayda geçirmişti.

Lakin ABD idaresinin mevcut politikayı değiştirmesi beklenmiyor. IŞİD’in hala bir terör ağına sahip olduğunu, atak yeteneğinin büsbütün yok edilmediğini kaydeden ABD’ye nazaran, bilhassa doğu Suriye’de mahallî Kürt idarelerini desteklenmesi IŞİD ve gibisi radikal örgütlerinin tekrar güç toplamasını engellemek için büyük kıymet taşıyor.

ABD Savunma Bakanı olarak atanması beklenen Lloyd Austin’in de ABD Merkez Kuvvetler Kumandanı (CENTCOM) olduğu müddette YPG’nin mahallî ortak olarak desteklenmesi siyasetinin mimarlarından olması dikkat çekiyor. Birebir halde IŞİD ile çabadan sorumlu temsilci olarak vazife yaptığı sırada Ankara’nın yansısına neden Brett McGurk’ün de yeni idarede vazife yapacak olması Washington’un siyasetinde büyük değişiklik olmayacağı olarak bedellendiriliyor.

4. Libya, Doğu Akdeniz, Dağlık-Karabağ üzere bölgesel meseleler öne çıkacak

Yeni periyotta Türk ve ABD diplomasilerini meşgul edecek kıymetli mevzuların başında bölgesel sıkıntılar geliyor. Trump idaresinin tersine Biden takımının, başta NATO müttefikleri olmak üzere, bu sıkıntıları çok taraflı ortamlarda ele alması öngörülüyor.

Bakan Çavuşoğlu, yeni ABD idaresinden Türkiye giderek artan jeopolitik değer ve rolünü görmesini beklediklerini, bu kapsamda bölgesel sıkıntıları konusunda işbirliği yapmaya hazır olduklarını kaydetmişti.

Suriye’de YPG konusu dışında emsal siyasetlere sahip olan Türkiye ve ABD, Libya buhranından da kıymetli ölçüde örtüşüyorlar. Son devirde tansiyon azalsa da ABD’nin Doğu Akdeniz buhranında Türkiye’yi daha fazla sorumlu tutuyor olması ileriki süreçte Türk-Yunan yumuşamasının bozulması durumunda Washington’u daha net konum almaya itebilir değerlendirmeleri yapılıyor.

Washington açısından bir öteki kıymetli süreç ise Kıbrıs sorunu. Türkiye ve Kuzey Kıbrıs’ın iki devletli bir tahlile yönelmesi ve kapalı Maraş’ın statüsünün değiştirilmesi üzere adımların ABD’de rahatsızlık yaratacağı bedellendiriliyor. Türkiye’nin Azerbaycan-Ermenistan çatışması sırasında Bakü idaresinin yanından yer alması, askeri ve siyasi takviye vermesi de Washington tarafından olumsuz bir adım olarak not edildi.

Lakin bu problemlerin da ötesinde Türkiye’nin tüm bölgesel problemlerde süreçleri Rusya ile kurduğu işbirliği çerçevesinde yürütüyor olması, Ankara-Moskova ortasında savunma endüstrini de kapsayacak formda bağların güçlenmesi ABD’nin reaksiyonunu çekecek bir olgu olarak öne çıkıyor.

Blinken’ın Kongre onayı sürecinde Türkiye’nin Rusya çizgisinde olduğunu, bir müttefik üzere davranmadığını kayda geçirmesi bu noktada verilmiş kıymetli bir ileti olarak okunuyor.

5. Halkbank Davası ve Gülen’in durumu

Trump idaresinin vazifeden ayrılmasının ikili bağlardaki en somut yansıması Halkbank davası kapsamında olabilir. Trump, Erdoğan’ın talebi üzerinde İran yaptırımlarını delmekle suçlanan Halkbank’a karşı izlenen idari ve isimli süreçleri yavaşlatmaya çalışmakla suçlanmıştı.

Yeni idarenin ise bu süreçte siyasi tesirini kullanmayacağı ve karar alıcıların daha rahat süreci sonlandıracağı yapılan değerlendirmeler ortasında. 2021 bahar aylarında sonlanması beklenen mahkeme sürecinde Halkbank’ın hatalı bulunması ve buna bağlı olarak değerli bir para cezasına çarptırılması Ankara-Washington diyalogunu olumsuz etkileyebilecek bir gelişme olarak görülüyor.

Yeni devirde değerli bir ilerleme beklenmeyen hususların başında Fethullah Gülen’in iadesi geliyor. Türkiye, Gülen’in iadesiyle ilgili teşebbüslerini 15 Temmuz darbe teşebbüsünden sonra Biden’ın da içinde olduğu Obama idaresine yapmış fakat cevap alamamıştı. Joe Biden idaresinin Gülen konusunda durum değiştireceği öngörülmüyor.

ETİKETLER: , , , ,
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.