Site Rengi

DOLAR
EURO
ALTIN
BIST
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 31°C
Parçalı Bulutlu

Türkiye-BAE ilişkilerinde yeni bir sayfa mı açılıyor?

Türk dış siyasetinde 2020 sonundan itibaren başlayan yumuşama ve onarım sürecinin en değerli ve dikkat çeken adresi Birleşik Arap Emirlikleri …

Türk dış siyasetinde 2020 sonundan itibaren başlayan yumuşama ve onarım sürecinin en değerli ve dikkat çeken adresi Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iki hafta içerisinde BAE başkanlarıyla yaptığı üst seviye temaslar, 2013’ten bu yana hem ikili hem de bölgesel hususlarda “düşman seviyesine” varacak kadar berbat bir seyir izleyen Ankara ve Abu Dabi’nin yeni bir sayfa açtığı formunda yorumlandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 18 Ağustos’ta BAE Ulusal Güvenlik Danışmanı Pir Tahnoun bin Zayed Al Nahyan’ı kabul etmesiyle başlayan diplomasi trafiği, 31 Ağustos’ta ülkenin fiili başkanı Veliaht Prensi Muhammed bin Zayed el Nahyan (MBZ) ile yapılan telefon görüşmesi ile devam etti. Pir Tahnoun’un birebir vakitte MBZ’nin kardeşi olması, Erdoğan’ın temaslarının kıymetini ortaya koyması açısından ayrıyeten dikkat alımlı.

Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan kısa açıklamada, “Görüşmede iki ülke ilgileri ve bölgesel mevzular ele alındı,” bilgisi dışında detaya yer verilmedi. BAE’nin haber ajansı (Emirates News Agency) WAM ise iki önderin “iki halk ortasındaki ilgileri ortak çıkarlara ve iki halka hizmet edecek biçimde güçlendirme olasılıklarını” gözden geçirdiklerini kaydetti.

Erdoğan ile MBZ ortasındaki telefon görüşmesi uzun yıllardır en üst seviyede gerçekleşen birinci temas olarak görülüyor. Erdoğan, BAE’nin fiili önderi ile görüşme mümkünlüğünü ve ikili bağlantıların seyrine dönük değerlendirmelerine Türk basınına verdiği bir demeçte özetlemişti.

“BAE ile buzlar eridi mi?” sorusuna “Devletler ortasında bu cins gidiş gelişler, iniş çıkışlar olabilir ve olmuştur da. Burada da benzeri kimi durumlar oldu. Şu an prestijiyle yaklaşık birkaç aydır bizim istihbarat örgütümüz başta olmak üzere Abu Dabi idaresiyle kimi görüşmeler yaparak bu görüşmelerle aşikâr bir yere gelmiş bulunuyoruz” cevabını veren Erdoğan, MBZ ile de görüşebileceğini kaydetmişti:

“Bundan sonraki süreçte de Muhammed Bin Zayed ile de kimi görüşmeleri yapma durumlarımız olacaktır, inşallah olacaktır diye düşünüyorum bugünkü görüşmeden sonra. Bu görüşmelerle bölgedeki birtakım dertleri birebir kültürün, tıpkı inancın mensupları olarak inşallah gidermiş oluruz. Zira biz bölgenin temel aktörlerinin birbirleriyle direkt konuşmasını, müzakere etmesini, kendi sıkıntılarını birlikte çözmelerini önemsiyoruz. Ben de bu mevzuda çok hassasım.”

Dış siyasette onarım

Erdoğan’ın bahsettiği istihbarat servislerinin başlattığı görüşmeler, Türkiye‘nin 2020 sonundan itibaren başlattığı geniş dış siyaset yenileme sürecinin İsrail, Mısır ve BAE ayağını oluşturdu. Mısır’la birinci tıp görüşmeleri 5-6 Mayıs’ta Kahire’de gerçekleştiren Türkiye, ikinci cinsin da yeniden dışişleri bakan yardımcıları seviyesinde 7-8 Eylül’de Ankara’da olacağını açıkladı.

İsrail ile yeni Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile telefonda görüşerek diyalog kapısını açan Cumhurbaşkanı Erdoğan, programının uygun olması durumunda İsrailli muhatabıyla Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Heyeti görüşmeleri sırasında New York’ta yüz yüze görüşebileceğini kaydetti.

İsrail ve Mısır’a nazaran, Türkiye-BAE bağları çok daha şiddetli bir süreçten geçti. Türkiye’den birçok üst seviye yetkili, BAE’yi Türkiye’ye düşmanlıkla suçlamış, başta Gülen yapılanması olmak üzere “terör örgütlerine destekle” itham etmişti.

Hatta, 2020 Ağustos’unda, MBZ’nin önde gelen danışmanlarından Muhammed Dahlan hakkında 15 Temmuz darbe teşebbüsünü finanse etmek, anayasal sistemi zorla değiştirmeye teşebbüs etmek üzere çok önemli suçlamalardan ötürü Memleketler arası Polis Teşkilatı’ndan (İnterpol) “kırmızı bülten” talebinde bulunulmuştu.

Türkiye’nin bu başvurusunu ve Türk mahkemelerinde Dahlan hakkında açılan dava süreçlerini geri çekip çekmeyeceği süreç içerisinde izlenecek kıymetli ögeler olarak görülüyor.

BAE ile yol haritası nasıl gelişecek?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 18 Ağustos’ta verdiği demeçte, Ulusal Güvenlik Danışmanı sıfatıyla ülkenin büyük şirketlerinin yatırımlarında da kelam sahibi Pir Tahnoun bin Zayed al Nahyan ile görüşmesinde BAE’den Türkiye’ye önemli yatırım olasılıklarının ele alındığını kaydetmişti.

Görüşmede Türkiye Varlık Fonu Başkanvekili ve Yatırım Ofisi Lideri’nin da yer aldığını belirten Erdoğan, “BAE de buna nazaran adımlarını atmış olsun dedik. Kendileri de yanlarında esasen bu mevzularda sorumlu olan arkadaşları da getirdiler. Yol haritası üzerinde adımları kimler nasıl atacak belirledik. Çok önemli bir yatırım amaçları, yatırım planları var. İnanıyorum ki çok kısa vakitte Birleşik Arap Emirlikleri ülkemizde önemli yatırımlara girecek” değerlendirmesini yapmıştı.

Erdoğan’ın açıklamaları iki ülke ortasındaki sürecin birinci evrede ekonomik alanda güçlendirilmesi amacını ortaya koyuyor. Dünyanın en güçlü ülkeleri ortasında yer alan BAE, 2020 yılında yaklaşık 20 milyar dolarlık bir dış yatırım atağı gerçekleştirdi. BAE’nin resmi kayıtlarına nazaran 2005-2017 ortasında Türkiye’ye 4,7 milyar dolar pahasında yatırım yapıldı. İki ülke ortasındaki ticaret hacmi 2017’de 14 milyarın üzerinde seyrederken, alakaların büsbütün bozulması nedeniyle yarı yarıya bir azalma yaşandı.

Yabancı yatırımcıya ve direkt yatırımlar konusunda daha fazla açılım bekleyen Türk hükümet için BAE ile ekonomik, ticari ve yatırım bağının düzelmesi değerli bir adım olarak bedellendiriliyor.

Bölgesel farklılıklar nasıl giderilecek?

Türkiye ile BAE ortasındaki ikili ilgilerin giderek bozulması, tarafların bölgesel çatışma alanlarındaki zıtlıklarını daha da bariz hale getirmişti. Bu süreçlerin başında Libya geliyor. BAE, Mısır ve öbür birtakım bölgesel aktörlerle bir arada Libya’nın doğusunda konuşlu Libya Ulusal Ordusu önderi General Halife Hafter’i desteklerken, Türkiye Trablus’ta yer alan Ulusal Uzlaşı Hükümeti’ni desteklemiş ve ülkenin başşehrinin Hafter güçlerinin eline geçmesinden son anda kurtarmıştı.

2020 başından bu yana Libya’da asker bulunduran Türkiye ile Hafter’e silah ve finansal dayanak sağlayan BAE’nin askeri olarak karşı karşıya kaldığı kıymetli olaylar da yaşanmıştı. Geçen sene Türk birliklerinin denetimindeki Vatiyye Hava Üssü’ne düzenlenen hava saldırısının BAE tarafından organize edilerek uygulandığı Türk basınında sıkça yer almıştı.

Son devirlerde ise Libya’da suların biraz daha durulması, Trablus ve Bingazi idarelerinin 24 Aralık’ta seçimler konusunda uzlaşması, Türkiye ile Mısır ve BAE ortasındaki diyaloğun yumuşamasında tesirli oldu. Mısır ve BAE ile Fransa, Türkiye’nin askerlerini çekmesi konusunda ısrarlarını sürdürürken, Türkiye de Rusya’nın desteklediği Wagner Kümesi ile başka paralı savaşçıların durumuna dikkat çekiyor ve durumun hala kırılgan olduğunu dikkate getiriyor.

Libya’da durumun sakinleşmesi ve seçimlerin sıkıntısız atlatılması durumunda Türkiye ile Mısır ve BAE ilgilerin olağanlaşma sürecinin de çok olumlu etkileneceği yapılan değerlendirmeler ortasında.

Sedat Peker tesiri var mı?

Türkiye-BAE bağlarının son periyodunda organize hata örgütü önderi Sedat Peker’in bu ülkede barınması ve YouTube üzerinden yayınladığı görüntülerle gündeme gelmesi de dikkat çeken bir öge oldu. Peker, bu görüntülerde başta İçişleri Bakanı Süleyman Soylu olmak üzere önde gelen hükümet yetkililerine yolsuzluk suçlamasında bulunmuş ve kamuoyunda büyük tesir yaratan kimi olayların perde gerisini anlatmıştı.

En son görüntüsünü 6 Haziran’da yayınlayan Peker, 20 Haziran’da yaptığı bir açıklamayla “yüksek güvenlik riski nedeniyle” BAE yetkililerince uyarıldığını ve bu nedenle orta vereceğini açıklamıştı. Bu süreçte, Türkiye ve BAE istihbaratlarının görüşme halinde oldukları Türk basınında argüman edilmiş ve iki ülke normalleşmesinde Peker’in kısıtlanmasının pazarlık noktalarından biri olduğu öne sürülmüştü. O tarihten sonra Peker’in vakit zaman kısa Twitter bildirileri dışında bir yayında bulunmaması dikkat çekti.

 

Türk dış siyasetinde 2020 sonundan itibaren başlayan yumuşama ve onarım sürecinin en kıymetli ve dikkat çeken adresi Birleşik Arap Emirlikleri oldu.

Türk dış siyasetinde 2020 sonundan itibaren başlayan yumuşama ve onarım sürecinin en kıymetli ve dikkat çeken adresi Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iki hafta içerisinde BAE başkanlarıyla yaptığı üst seviye temaslar, 2013’ten bu yana hem ikili hem de bölgesel hususlarda “düşman seviyesine” varacak kadar makus bir seyir izleyen Ankara ve Abu Dabi’nin yeni bir sayfa açtığı formunda yorumlandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 18 Ağustos’ta BAE Ulusal Güvenlik Danışmanı Pir Tahnoun bin Zayed Al Nahyan’ı kabul etmesiyle başlayan diplomasi trafiği, 31 Ağustos’ta ülkenin fiili önderi Veliaht Prensi Muhammed bin Zayed el Nahyan (MBZ) ile yapılan telefon görüşmesi ile devam etti. Pir Tahnoun’un tıpkı vakitte MBZ’nin kardeşi olması, Erdoğan’ın temaslarının değerini ortaya koyması açısından ayrıyeten dikkat alımlı.

Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan kısa açıklamada, “Görüşmede iki ülke bağları ve bölgesel bahisler ele alındı,” bilgisi dışında detaya yer verilmedi. BAE’nin haber ajansı (Emirates News Agency) WAM ise iki başkanın “iki halk ortasındaki bağları ortak çıkarlara ve iki halka hizmet edecek halde güçlendirme olasılıklarını” gözden geçirdiklerini kaydetti.

Erdoğan ile MBZ ortasındaki telefon görüşmesi uzun yıllardır en üst seviyede gerçekleşen birinci temas olarak görülüyor. Erdoğan, BAE’nin fiili başkanı ile görüşme mümkünlüğünü ve ikili alakaların seyrine dönük değerlendirmelerine Türk basınına verdiği bir demeçte özetlemişti.

“BAE ile buzlar eridi mi?” sorusuna “Devletler ortasında bu cins gidiş gelişler, iniş çıkışlar olabilir ve olmuştur da. Burada da emsal birtakım durumlar oldu. Şu an prestijiyle yaklaşık birkaç aydır bizim istihbarat örgütümüz başta olmak üzere Abu Dabi idaresiyle birtakım görüşmeler yaparak bu görüşmelerle belirli bir yere gelmiş bulunuyoruz” karşılığını veren Erdoğan, MBZ ile de görüşebileceğini kaydetmişti:

“Bundan sonraki süreçte de Muhammed Bin Zayed ile de kimi görüşmeleri yapma durumlarımız olacaktır, inşallah olacaktır diye düşünüyorum bugünkü görüşmeden sonra. Bu görüşmelerle bölgedeki kimi kasvetleri birebir kültürün, tıpkı inancın mensupları olarak inşallah gidermiş oluruz. Zira biz bölgenin temel aktörlerinin birbirleriyle direkt konuşmasını, müzakere etmesini, kendi problemlerini birlikte çözmelerini önemsiyoruz. Ben de bu mevzuda çok hassasım.”

Dış siyasette onarım

Erdoğan’ın bahsettiği istihbarat servislerinin başlattığı görüşmeler, Türkiye‘nin 2020 sonundan itibaren başlattığı geniş dış siyaset yenileme sürecinin İsrail, Mısır ve BAE ayağını oluşturdu. Mısır’la birinci çeşit görüşmeleri 5-6 Mayıs’ta Kahire’de gerçekleştiren Türkiye, ikinci cinsin da yeniden dışişleri bakan yardımcıları seviyesinde 7-8 Eylül’de Ankara’da olacağını açıkladı.

İsrail ile yeni Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile telefonda görüşerek diyalog kapısını açan Cumhurbaşkanı Erdoğan, programının uygun olması durumunda İsrailli muhatabıyla Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Heyeti görüşmeleri sırasında New York’ta yüz yüze görüşebileceğini kaydetti.

İsrail ve Mısır’a nazaran, Türkiye-BAE ilgileri çok daha kuvvetli bir süreçten geçti. Türkiye’den birçok üst seviye yetkili, BAE’yi Türkiye’ye düşmanlıkla suçlamış, başta Gülen yapılanması olmak üzere “terör örgütlerine destekle” itham etmişti.

Hatta, 2020 Ağustos’unda, MBZ’nin önde gelen danışmanlarından Muhammed Dahlan hakkında 15 Temmuz darbe teşebbüsünü finanse etmek, anayasal nizamı zorla değiştirmeye teşebbüs etmek üzere çok önemli suçlamalardan ötürü Milletlerarası Polis Teşkilatı’ndan (İnterpol) “kırmızı bülten” talebinde bulunulmuştu.

Türkiye’nin bu başvurusunu ve Türk mahkemelerinde Dahlan hakkında açılan dava süreçlerini geri çekip çekmeyeceği süreç içerisinde izlenecek değerli ögeler olarak görülüyor.

BAE ile yol haritası nasıl gelişecek?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 18 Ağustos’ta verdiği demeçte, Ulusal Güvenlik Danışmanı sıfatıyla ülkenin büyük şirketlerinin yatırımlarında da kelam sahibi Pir Tahnoun bin Zayed al Nahyan ile görüşmesinde BAE’den Türkiye’ye önemli yatırım olasılıklarının ele alındığını kaydetmişti.

Görüşmede Türkiye Varlık Fonu Başkanvekili ve Yatırım Ofisi Lideri’nin da yer aldığını belirten Erdoğan, “BAE de buna nazaran adımlarını atmış olsun dedik. Kendileri de yanlarında aslında bu hususlarda sorumlu olan arkadaşları da getirdiler. Yol haritası üzerinde adımları kimler nasıl atacak belirledik. Çok önemli bir yatırım maksatları, yatırım planları var. İnanıyorum ki çok kısa vakitte Birleşik Arap Emirlikleri ülkemizde önemli yatırımlara girecek” değerlendirmesini yapmıştı.

Erdoğan’ın açıklamaları iki ülke ortasındaki sürecin birinci evrede ekonomik alanda güçlendirilmesi gayesini ortaya koyuyor. Dünyanın en varlıklı ülkeleri ortasında yer alan BAE, 2020 yılında yaklaşık 20 milyar dolarlık bir dış yatırım atılımı gerçekleştirdi. BAE’nin resmi kayıtlarına nazaran 2005-2017 ortasında Türkiye’ye 4,7 milyar dolar kıymetinde yatırım yapıldı. İki ülke ortasındaki ticaret hacmi 2017’de 14 milyarın üzerinde seyrederken, alakaların büsbütün bozulması nedeniyle yarı yarıya bir azalma yaşandı.

Yabancı yatırımcıya ve direkt yatırımlar konusunda daha fazla açılım bekleyen Türk hükümet için BAE ile ekonomik, ticari ve yatırım ilgisinin düzelmesi kıymetli bir adım olarak bedellendiriliyor.

Bölgesel farklılıklar nasıl giderilecek?

Türkiye ile BAE ortasındaki ikili ilgilerin giderek bozulması, tarafların bölgesel çatışma alanlarındaki zıtlıklarını daha da besbelli hale getirmişti. Bu süreçlerin başında Libya geliyor. BAE, Mısır ve öbür kimi bölgesel aktörlerle birlikte Libya’nın doğusunda konuşlu Libya Ulusal Ordusu başkanı General Halife Hafter’i desteklerken, Türkiye Trablus’ta yer alan Ulusal Uzlaşı Hükümeti’ni desteklemiş ve ülkenin başşehrinin Hafter güçlerinin eline geçmesinden son anda kurtarmıştı.

2020 başından bu yana Libya’da asker bulunduran Türkiye ile Hafter’e silah ve finansal dayanak sağlayan BAE’nin askeri olarak karşı karşıya kaldığı kıymetli olaylar da yaşanmıştı. Geçen sene Türk birliklerinin denetimindeki Vatiyye Hava Üssü’ne düzenlenen hava saldırısının BAE tarafından organize edilerek uygulandığı Türk basınında sıkça yer almıştı.

Son devirlerde ise Libya’da suların biraz daha durulması, Trablus ve Bingazi idarelerinin 24 Aralık’ta seçimler konusunda uzlaşması, Türkiye ile Mısır ve BAE ortasındaki diyaloğun yumuşamasında tesirli oldu. Mısır ve BAE ile Fransa, Türkiye’nin askerlerini çekmesi konusunda ısrarlarını sürdürürken, Türkiye de Rusya’nın desteklediği Wagner Kümesi ile öteki paralı savaşçıların durumuna dikkat çekiyor ve durumun hala kırılgan olduğunu dikkate getiriyor.

Libya’da durumun sakinleşmesi ve seçimlerin problemsiz atlatılması durumunda Türkiye ile Mısır ve BAE bağlantıların olağanlaşma sürecinin de çok olumlu etkileneceği yapılan değerlendirmeler ortasında.

Sedat Peker tesiri var mı?

Türkiye-BAE bağlantılarının son devrinde organize hata örgütü önderi Sedat Peker’in bu ülkede barınması ve YouTube üzerinden yayınladığı görüntülerle gündeme gelmesi de dikkat çeken bir öge oldu. Peker, bu görüntülerde başta İçişleri Bakanı Süleyman Soylu olmak üzere önde gelen hükümet yetkililerine yolsuzluk suçlamasında bulunmuş ve kamuoyunda büyük tesir yaratan kimi olayların perde ardını anlatmıştı.

En son görüntüsünü 6 Haziran’da yayınlayan Peker, 20 Haziran’da yaptığı bir açıklamayla “yüksek güvenlik riski nedeniyle” BAE yetkililerince uyarıldığını ve bu nedenle orta vereceğini açıklamıştı. Bu süreçte, Türkiye ve BAE istihbaratlarının görüşme halinde oldukları Türk basınında argüman edilmiş ve iki ülke normalleşmesinde Peker’in kısıtlanmasının pazarlık noktalarından biri olduğu öne sürülmüştü. O tarihten sonra Peker’in vakit zaman kısa Twitter bildirileri dışında bir yayında bulunmaması dikkat çekti.

ETİKETLER: , , , ,
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.